Reklamın Dünyası, Kadınların Rolü

Gricreative’de reklam dilini, marka iletişimini nasıl geliştirebileceğimizi, geleceğin dilini nasıl kurabileceğimizi sıklıkla konuşuyoruz. Bu sefer sosyal medya departmanımızın ekip lideri Merve Sarıhan’la reklamlarda toplumsal cinsiyeti konuştuk.

Reklamın Dünyası, Kadınların Rolü: Reklamlar Nereye Gidiyor?

Twitter 2019 yılında en çok görülen konu başlıklarını yayınladı. Bunlardan biri de cinsiyet rolleri. Cinsiyet rolleri konu başlığı altındaki konuşmalar 2016–2020 yılı arasında %188 artış göstermiş. Bunu nasıl yorumluyorsun? Nasıl oldu da bu konuları konuşmaya başladık?

Artık bu konuyu sesli düşünebilmemizin en büyük sebeplerinden birisi kadınların çalışmasının gittikçe normalleşmesi, ekonomik güçlerini ellerine almış olmaları, artık içinde yaşadığımız sistemde erkekten herhangi bir eksikleri kalmaması olduğunu düşünüyorum. (Eksik kelimesini özellikle kullanıyorum çünkü sistemin yarattığı algı kadının ekonomik özgürlüğü yoksa bunun bir eksik olduğu) Artık kadınlar çalışarak, yani yaşamını kendi idame ettirerek eksik puzzle parçasını tamamladılar. Bu parça tamamlandıktan sonra roller sesli konuşulmaya başlandı. Evi temizliyorum, yemek yapıyorum, çocuk bakıyorum, e ben de para kazanıyorum bir de üzerine bunları yapıyorum, zorunda mıyım? :)

Sosyal medya bir düşüncenin eskiye göre çok daha hızlı yayılabildiği bir mecra. Ortaya atılan yeni bir fikir bir anda herkesin konuştuğu konu haline dönüşebiliyor. Bu konuşmaları tetikleyen trend setter denilen eğilim belirleyiciler var. Onların da kadınların kamusal alandaki dönüşümünü gözlemlediğini ve bu düşüncenin yayılmasına katkı sağladıklarını düşünüyorum.

En güzeli ise insanların artık sorgulayabileceklerini anlamaları. İnsanlar artık bir konu üzerine söylenen birçok sesi duyuyor, tartıyor, ölçüyor ve kendi çıkarımını yapıyor.

Reklam kitle algısını büyük ölçüde etkileyebiliyor. Popüler kültürden beslenirken popüler kültürü yaratıyor aynı zamanda. Yani aslında ilginç bir de durum var ortada. İyi reklamın toplumdaki genel kültür anlayışını iyi bilmesi gerekiyor. Öte yandan meseleye bambaşka yerden bakan reklamlar büyük başarı da kazanıyor. Buradaki dengeyi nasıl görüyorsun? Bulaşık deterjanına ihtiyacı olan adam reklamı ne zaman/ nasıl başarı kazanabilir?

Sosyal medyada kazanabilir! Vallahi ben sosyal medyacı olduğum için değil, gerçekten öyle! :)

Dediğin çok doğru. Kültür üzerine yoğunlaşan bir iletişimle kitleyi yakalayabilirsin, e senin iletişiminle de kültür şekillenebilir, sen medyasın büyük düşün. Bence önemli olan doğru yerden başlayabilmek. Bu da yine kültürü iyi tanımakla mümkün. Türk erkeklerine bulaşıkları yıka dersen yıkamayabilirler ama bulaşıkları yıkamanın karşındakine bir teşekkür olduğunu söylersen ve bu şekilde ufak ufak onu mutfağa sokarsan belki bir yerden başlatabilirsin.

Ya da sosyal medya dedik, şu an gerçekten bulaşık deterjanına ihtiyacı olan erkekler var, onları sosyal medya reklamlarında, programatik reklamlarla yakalayabilirsin. Bu reklamı başarılı kılacak, markayı memnun edecek ve devamı gelecektir. Yani dışarıdaki erkek de bulaşık deterjanı hakkında konuşmaya başlayabilir bu reklamlar sayesinde.

Reklam dilinin değişimi üzerine nasıl fikirler var, bu yaklaşımı beğeniyorum dediğin bir örnek var mı?

Cinsiyete dair kalıpları ortadan kaldırmak ilk önce fark etmekle başlar diyen bir Koç Holding reklamı vardı. Sahnede bir kadın görüyoruz; elindeki yemeği koklayıp evde başrol hep kadının diyor, sonra yönetmenin kestik sesi geliyor ve çekimin arkasındaki birçok güçlü kişinin kadın olduğunu görüyoruz. Çok net, hayatın içinden.

Bir de küçüklükten hatırladığım bir reklam var. Kadınların kariyer yapabileceği daha dillendirilmemişken Orkid’in çocuk da yaparım kariyer de kampanya söyleminden çok etkilenmiştim. Sonradan reklam ekibinin o dönemde yaşadıklarını anlattıkları bir röportaja denk geldim. Fikir ilk akıllarına geldiğinde çılgınlık olduğunu düşünmüşler, çekinmişler, ama sonuç muhteşem. Kaç yıl geçti hala hatırlıyoruz.

Cinsiyet eşitliği konusunda ise Uluslararası Af Örgütü’nün Gay Turtle işi var. Reklamda kaplumbağa almaya giden insanlara alacakları kaplumbağanın gay olduğunu söyleyince kimse istemiyor, sinirlenenler oluyor, sonra homofobi ve transfobi yüzünden işlenmiş nefret cinayetlerinden bahsediliyor. Sevgi kalpten gelir, nefret ise bir tercihtir diye bitiriyor. Çok güzel iş, çok da ödül aldı.

Sadece 8 Mart’ta kadınları görünür kılmak yeterli mi? Toplumda cinsiyet eşitsizliğini kaldırmak için neler yapılabilir?

Sadece 8 Mart’ta kadını görünür kılmak diye bir şey yok aslında. Kadınlar Günü diye bir şey var ve evet o gün konuşmalar çok daha artıyor çünkü bir sürü etkinlik, proje, seminer vs. yapılıyor.

Stratejik olarak bu işe reklamcı gözüyle bakarsam gidilebilecek hedef kitleleri ayırıp, onlara dayalı projeler ve etkinlikler yapılması gerektiğini düşünüyorum. Zaten kadın grupları kendilerini kuruyorlar. Teknolojide Kadın Liderler diye bir oluşum var, Kagider Kadın Girişimciler Derneği, Morçatı yılların morçatısı . Tüm bu oluşumlar farklı hedef kitlelerdeki farklı sıkıntıları olan kadınlara ulaşıyor.

21. yüzyılda farklı paydaşlar birlik olmayı daha iyi başarıyor bence. Artık insanlar bireysel değil toplumsal hareket etmenin bir şeyleri değiştirebildiğinin farkında. Buradan her gün yürüyebiliriz J

Peki ya yaratıcı kadınlar? Reklamın bir de görünmeyen tarafı var. Burada işler nasıl dönüyor?

Yaratıcı kadınlardan başlayalım. Ben yaratıcı bir kadın olduğumu düşünüyorum, baştan bunu kendine söyleyebilmelisin. Yaratmaktan çekinmeyen, kendi fikrini söylemekten çekinmeyen cesur kadınlar reklam dünyasını şekillendiriyor. Reklam dünyasının da yaratıcı kalması için bu cesarete ihtiyacı var. Kadınların fikrini söylemekten çekinmediği gibi fikrini savunmayı da bilmesi gerekiyor. Yaptığı işle kullanıcıyı bir şey yapmaya ikna etmek istiyorsa önce iş arkadaşlarını ve müşterilerini ikna etmeli. Bunun için kendini farklı yönlerden geliştirmen, stratejiye hakim olman ve yeni fikir üretebiliyor olman gerekiyor. Bence burada işler böyle dönüyor. Kendine ve işine güvenmek de işine hakim olmakla mümkün oluyor.

İçimde kalmasın dediğin ne var?

Kreatif kadınları bir araya getirerek daha güçlü kılacak ve uzun vadede toplumun cinsiyet rolleri algısını değiştirecek bir projeye imza atmak istiyorum. Bu konu hakkında fikirlerim, yapmak istediklerim var. Ufak bir adım da atmıştım geçen sene. 5 kadın bir araya gelip biraz üzerine tartıştık, global bir organizasyonu Türkiye’ye getirmek üzerine konuştuk. O işi devam ettireceğim, yoksa içimde kalır.

Not: Biz bu röportajı evden çalışmaya geçtiğimiz bir dönemde uzaktan yaptık. Ama uzaklıklar bizi yakınlaştırdı, röportajdan sonra gelecek hayallerimizi de konuştuk. Siz de biraz gündemin dışına çıkıp aramıza katılmış oldunuz. Umarız iyi gelmiştir.

Merve Sarıhan / Head of Social Media / Gricreative

Fulden Aytaç / Content Writer / Gricreative